Aliyyu’l-Karî’nin Vahdet-i Vücûd Eleştirisi: Haklı Mı?

علي القاري (ت. 1014/1605)، الذي ألف مؤلفات في مجالات مثل الفقه والحديث والتفسير والكلام، كتب رسالة بعنوان ”الرد على ال قائلين بوحدة الوجود“ ينتقد فيها مفهوم وحدة الوجود. هذه الرسالة، التي تتميز بطابعها الجدلي، تحتوي على اقتباسات من فصوص الحكم وقد تعرضت معظم هذه الاقتباسات للنقد. ولن تتناول هذه المقالة جميع الانتقادات. سيتم مناقشة هذه المسألة من خلال شرح نعتقد أنه يكشف عن كيفية فهم علي القاري لوحدة الوجود. في هذا الإطار، سنبحث ما إذا كان علي القاري قد فهم ابن العربي (ت. 638/1240) بشكل صحيح. كما سنقوم بتقييم بعض الأقوال المنسوبة إليه اليوم

ʿAlī al-Ḳārī (d. 1014/1605), who authored works in fields such as fiqh, ḥadīth, tafsīr, and kalam, wrote a treatise titled “al-radd ʿalā’l-kāilīne bi- waḥdat al-wujūd” criticizing the concept of waḥdat al-wujūd (unity of being). This treatise, which is characterized as a refutation, contains statements quoted from Fusûs al-hikem. Most of these quotations have been subject to criticism. This article will not address all the criticisms. The issue will be discussed through an explanation that we believe reveals how ʿAlī al-Ḳārī understood waḥdat al-wujūd. Within this framework, we will examine whether ʿAlī al-Ḳārī correctly understood Ibn Al-‘Arabī (d. 638/1240). We will also evaluate some of the statements attributed to him today.

Fıkıh, hadis, tefsir, kelam gibi ilimlerde eserler telif eden Aliyyu’l-Karî’nin (ö. 1014/1605) vahdet-i vücûd anlayışını tenkit ettiği “er-Redd ale’l-kâiline bi-vahdeti’l-vücûd” adlı bir risalesi mevcuttur. Reddiye özelliği taşıyan bu risalede özellikle Fusûsü’l-hikem’den nakledilen ifadeler bulunmaktadır. Bu nakillerin çoğu tenkide konu olmuştur. Bu yazıda bütün eleştirilere değinilmeyecektir. Aliyyu’l-Karî’nin vahdet-i vücudu nasıl anladığını ortaya koyduğunu düşündüğümüz bir izah üzerinden mesele işlenecektir. Bu çerçevevde Aliyyu’l-Karî’nin İbnü’l Arabî’yi (ö. 638/1240) doğru anlayıp anlamadığı irdelenecektir. Ayrıca günümüzde isnad edilen bazı ifadelerin de değerlendirmesi yapılacaktır.