Kitap Kritiği

عبد الله تشيليك، إنكار الراوي لروايته (أثره في علوم الحديث وأصول الفقه) )ازمير: دووار منشورات117  صفحة(، رقم978-625-8734-88-1

Abdullah Çelik, The Narrator’s Denial of His Report and Its Impact on Ḥadīth and Legal Theory, İzmir: Duvar, 2025, 117 sayfa, 978-625-8734-88-1

Abdullah ÇELİK, Râvinin Rivayetini İnkârı (Hadis ve Fıkıh Usûlüne Etkisi) İzmir: Duvar, 2025, 117 sayfa, 978-625-8734-88-1

Yazarlar

  • Abdurrahman Yılmaz (Yazar) Diyanet İşleri Başkanlığı image/svg+xml

تقدّم هذه المقالة تقييماً نقدياً لكتاب الأستاذ المشارك عبد الله تشيليك إنكار الراوي لروايته (أثره في علوم الحديث وأصول الفقه). يتناول تشيليك –ضمن إطار مقارن يتشكّل بحسب الأولويات المنهجية لدى المحدّثين والأصوليين– ظاهرةَ إنكار الراوي للرواية المنسوبة إليه، سواء كان الإنكار لفظياً (قطعيّاً أو مع التردّد) أم عمليّاً. وتُبيّن الدراسة أنّ منهج المحدّثين ينظر إلى المسألة غالباً بوصفها متعلّقةً بـ الضبط، وبمقتضى قاعدة تقديم المثبت على النافي، وذلك حفاظاً على سلامة النقل وصحته. أمّا أصول الفقه فيطوّر مقاربةً مغايرةً عبر استحضار مفهوم «إنكار الأصل للفرع» والنظر إلى الرواية من جهة قابليتها للتطبيق العملي ومن حيث حجّيتها. وفي هذه المراجعة يُثنى على البناء البين-تخصصي للكتاب، وعلى تحليلاته القائمة على وقائع ممثِّلة، وعلى عنايته بالمصادر الكلاسيكية؛ غير أنّها تشير أيضاً إلى جوانب قابلة للتطوير، ولا سيما ما يتعلّق بالتمييز بين الثبوت والدلالة، وبالحاجة إلى تعميق الإطار المعرفي في بعض المواضع.

This review offers a critical assessment of Abdullah Çelik’s Râvinin Rivayetini İnkârı (The Narrator’s Denial of His Report and Its Impact on Ḥadīth and Legal Theory). Çelik examines, in a comparative framework shaped by the methodological priorities of ḥadīth scholars and uṣūl al-fiqh theorists, the phenomenon of a narrator’s denial of a report attributed to him—whether verbal (categorical or doubtful) or practical. The study argues that ḥadīth methodology tends to approach the issue primarily as a problem of ḍabṭ (accuracy) and through the principle that the affirming narrator (musbit) is preferred over the denying narrator (nāfī), with the aim of safeguarding transmissional reliability. By contrast, legal theory develops a different stance by invoking the notion of “the origin’s denial of the branch” (inkār al-aṣl li’l-farʿ) and assessing a report in terms of its practical applicability and probative authority (ḥujjiyya). While this review commends the book’s interdisciplinary design, representative case analyses, and rigorous use of classical sources, it also points to areas for improvement—especially regarding the thubūt–dalāla distinction and the need to deepen the epistemological framing in certain sections.

Bu yazıda, Doç. Dr. Abdullah Çelik’in Râvinin Rivayetini İnkârı (Hadis ve Fıkıh Usûlüne Etkisi) adlı eseri eleştirel bir perspektifle değerlendirmektedir. Çelik, râvinin kendisine nispet edilen rivayeti sözlü (kat‘î/şüpheyle) yahut amelî olarak inkâr etmesi olgusunu, muhaddisler ile fıkıh usûlcülerinin metodolojik öncelikleri ekseninde mukayeseli biçimde ele alır. Çalışma, hadis usûlünün meseleyi çoğunlukla zabt problemi ve müsbitin nâfiye tercihi ilkeleri çerçevesinde naklî doğruluğu koruma kaygısıyla değerlendirdiğini; fıkıh usûlünün ise “aslın fer‘i inkârı” yaklaşımı üzerinden rivayetin amelî geçerliliği ve hücciyeti bakımından daha farklı bir yaklaşım geliştirdiğini temellendirir. Bu kitap kritiğinde eserin disiplinlerarası kurgusu, temsilî vaka analizleri ve klasik kaynak işçiliği takdir edilmekte; buna karşılık özellikle sübût–delâlet ayrımı ve bazı başlıklarda epistemolojik çerçevenin derinleştirilmesi ihtiyacı bakımından geliştirilebilecek yönlere işaret edilmektedir.

İndir

Makale Bilgileri

  • Makale Türü Kitap Kritiği
  • Gönderildi Aralık 30, 2025
  • Kabul Edildi Mart 5, 2026
  • Yayınlanmış Mart 29, 2026
  • Sayı Sayı 1 (2026)
  • Bölüm Kitap Kritiği
  • Dosya İndirmeleri 0
  • Özet Görüntülemeler 0
  • Paylaş
İndirme verisi henüz mevcut değil.
Yılmaz, Abdurrahman. “Abdullah ÇELİK, Râvinin Rivayetini İnkârı (Hadis Ve Fıkıh Usûlüne Etkisi) İzmir: Duvar, 2025, 117 Sayfa, 978-625-8734-88-1”. Nukkad Hadis Araştırmaları Dergisi 1 (March 29, 2026), 237-243. https://nukkadhadis.com/article/view/21